Tâm lý học Giáo dục: Lời giải cho khoảng trống hỗ trợ học sinh trong trường học

Người trẻ hôm nay đối mặt với nhiều áp lực hơn trước

Người trẻ lớn lên trong môi trường có quá nhiều áp lực cùng lúc: học tập, kỳ vọng gia đình, mạng xã hội, sự so sánh bản thân. Nhiều áp lực trong số đó không dễ nhận ra, vì không nhất thiết đi kèm với kết quả học tập kém. Có những học sinh vẫn đạt điểm cao nhưng luôn trong trạng thái căng thẳng kéo dài; có những người trẻ dần mất động lực, thu mình trong giao tiếp hoặc gặp khó khăn trong kiểm soát cảm xúc mà không biết tìm ai để chia sẻ.

Áp lực tâm lý ở học sinh, sinh viên hiện nay ngày càng nhiều - Ảnh: NTCC

Thông tư 20/2023/TT-BGDĐT quy định mỗi trường từ tiểu học đến THPT bố trí một người vào vị trí tư vấn học sinh. Tháng 9/2025, Bộ GD&ĐT tiếp tục ban hành Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT hướng dẫn công tác tư vấn học đường trong trường học, có hiệu lực từ ngày 31/10/2025. Từ ngày 01/01/2026, nhân viên trường học được hưởng thêm phụ cấp 20% nhằm cải thiện sức hút của vị trí này.

Sức khỏe tinh thần của học sinh, sinh viên đang là vấn đề được chú trọng của giáo dục hiện đại - Ảnh: NTCC

Tuy nhiên thực tế chỉ khoảng 5% trong hơn 52.000 trường phổ thông tại Việt Nam hiện có nhân viên tâm lý chuyên trách. Phần còn lại đang giao giáo viên kiêm nhiệm hoặc để trống. Chính khoảng trống nhân lực này là lý do một số cơ sở đào tạo bắt đầu mở ngành Tâm lý học Giáo dục như một chuyên ngành riêng biệt.

Ngành học gắn với nhu cầu thực tế trong trường học hiện đại

Theo TS. Quách Thị Quế, giảng viên Bộ môn Tâm lý học, phụ trách ngành Tâm lý học Giáo dục tại Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU): "Khác với hình dung đơn giản rằng học tâm lý là để ngồi tư vấn, Tâm lý học Giáo dục đòi hỏi người học có nền tảng chuyên môn, khả năng quan sát, lắng nghe, phân tích hành vi và làm việc trực tiếp với con người”.

Tâm lý học Giáo dục là ngành học đi sâu vào cảm xúc và hành vi người học - Ảnh: NTCC

Đây là điểm nhiều thí sinh nhầm nhất khi tìm hiểu ngành này. Tâm lý học Giáo dục không đào tạo bác sĩ tâm lý, không chuẩn bị cho người học làm việc ở bệnh viện tâm thần hay can thiệp lâm sàng. Chuyên ngành này đào tạo cho môi trường giáo dục: hiểu cơ chế tâm lý theo từng lứa tuổi học đường, nhận diện sớm khó khăn trong học tập và cảm xúc, xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp với từng nhóm người học.

Sau khi tốt nghiệp, môi trường làm việc đa dạng hơn nhiều người nghĩ: từ trường học, trung tâm tham vấn cho đến các doanh nghiệp đang xây dựng chương trình chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên. Các vị trí thực tế bao gồm chuyên viên tâm lý học đường, chuyên viên tham vấn tại cơ sở y tế, chuyên viên giáo dục kỹ năng sống, và nhân sự đào tạo, phát triển con người trong doanh nghiệp. Theo khảo sát của TopCV và VietnamWorks năm 2024, người mới ra trường khởi điểm 8-12 triệu đồng/tháng, chuyên gia 3-5 năm kinh nghiệm đạt 15-25 triệu; tâm lý viên học đường tại trường tư thục và quốc tế dao động 10-18 triệu đồng/tháng.

HIU và ngành Tâm lý học Giáo dục từ năm học 2026-2027

Từ năm học 2026-2027, HIU mở mới ngành Tâm lý học Giáo dục theo định hướng ứng dụng với thời gian đào tạo 3 năm, đảm bảo 120 tín chỉ theo quy định của Bộ GD&ĐT. Sinh viên có cơ hội thực hành tư vấn, tham vấn tâm lý tại các trường THPT, các trung tâm, cơ sở giáo dục, cơ sở can thiệp tâm lý, các viện, đơn vị nghiên cứu tâm lý giáo dục như: Trường THPT Trần Phú, THPT Tây Thạnh, THPT Việt Nhật, Viện Tâm lý SunnyCare, Trung tâm ATC… và các bệnh viện nhi. 

Sinh viên ngành Tâm lý học Giáo dục HIU có cơ hội thực tập tại bệnh viện, trường học và trung tâm tâm lý - Ảnh: NTCC

Trong mùa tuyển sinh 2026, HIU áp dụng 6 phương thức xét tuyển. Thí sinh khối xã hội (C00, C03, C04), khối tự nhiên (A00, B00) và các tổ hợp có môn Ngữ văn (D01, D09, D10...) đều có thể xét tuyển vào ngành này, giúp mở rộng lựa chọn cho thí sinh có thế mạnh học tập khác nhau.

Điều đáng cân nhắc nhất khi nhìn vào ngành Tâm lý học Giáo dục không nằm ở việc đây có phải "ngành hot" hay không, mà ở chỗ khoảng trống nhân lực đã có số liệu, chính sách đã có quy định, và người được đào tạo bài bản để lấp khoảng trống đó vẫn đang thiếu.

Tâm lý học Giáo dục sẽ là ngành học có nhiều dư địa phát triển trong những năm tới - Ảnh: NTCC

Chính vì vậy, việc chủ động đón đầu xu hướng và mở mới ngành Tâm lý học Giáo dục từ năm học 2026-2027 của HIU không chỉ là lời giải kịp thời cho bài toán nhân lực cấp bách của xã hội, mà còn mở ra một hướng đi nghề nghiệp vững chắc, giàu giá trị nhân văn cho thế hệ trẻ.